السيد الطباطبائي
43
مهر تابان ( طبع قديم ) ( فارسى )
مذاهب را با آن مىسنجد ؛ و روشنگر موارد خطا و اشتباه و مغالطههاى مكتبى و ايدههاى آنان مىباشد . [ مزاياى تفسير الميزان بر ساير تفاسير ] و ديگر از خصوصيّات اين تفسير پاسدارى از مكتب تشيّع است ؛ كه با بحثهاى دقيق و عميق و نشان دادن مواضع آيات ، اين مهمّ را ايفاء كرده است ؛ و بالسانى رسا و بليغ ، بدون آنكه حميّتهاى جاهلىّ را برانگيزد ؛ و آتش عصبيّت را دامن زند ؛ از روى نفس آيات قرآن ، و تفسيرى كه قابل ردّ و انكار نباشد ؛ و نيز بهوسيله رواياتى كه از خود عامّه نقل شده ؛ چون تفسير الدّرّ المنثور و غيره در هر موضوعى از موضوعات ولائى ، مطلب را روشن ، و ولايت عامّه و كلّيهء حضرت امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب و ائمّهء طاهرين صلوات الله عليهم اجمعين را برهانىّ و مبيّن مىنمايد . و نيز نسبت به مفسّرين عصرى مصرى عامّه ، بدون آنكه نامى از آنها برده شود مطلب آنها را نقل كرده و به موارد ضعف و تزييف مىپردازد ؛ و مواقع خطا و اشتباه را مبرهن مىكند . در مسائل اخلاقى بطور مبسوط و در مسائل عرفانى بطور دقيق و لطيف با اختصار مىگذرد و با يك جملهء كوتاه يك عالم ، علم را نشان مىدهد و به لقاء الله و وطن ( اصلّى ) ، انسان را دعوت مىكند . در اين تفسير بين معانى ظاهريّه و باطنيّه قرآن ، و بين عقل و نقل جمع شده و هريك حظّ خود را ايفاء مىكنند . اين تفسير بقدرى جالب است ؛ و به اندازهاى زيبا و دلنشين است كه مىتوان بعنوان سند عقائد اسلام و شيعه به دنيا معرّفى كرد ؛ و به تمام مكتبها و مذهبها فرستاد ؛ و بر اين اساس آنان را بدين اسلام و مذهب تشيّع فرا خواند ؛ كما آنكه خود به خود اين مهمّ انجام گرفته و الميزان در دنيا انتشار يافته ؛ و در قلب پاريس و آمريكا رسيده ؛ و به كشورهاى اسلامىّ نسخ زيادى از آن ارسال شده ؛ و مورد بحث و تدقيق قرار گرفته است ؛ و موجب فخر و مباهات شيعه و سرافرازى آنان در مجامع علمى گرديده است . اين تفسير در نشان دادن نكات دقيق و حسّاس ؛ و جلوگيرى از مغالطهء كلمات معاندين ؛ و نيز در جامعيّت منحصر بفرد است ؛ و حقّا مىتوان گفت : از صدر اسلام تاكنون ؛ چنين تفسيرى برشته تحرير در نيامده است . و استاد ما جامع علوم و وارث زبر علماء حقّه و مقام جامعيّت را در مضمار اين فنون و علوم حائز گرديدهاند .